ایران شرقی 28 آبان 1399 ساعت 10:05 http://www.iess.ir/fa/analysis/2442/ -------------------------------------------------- چشم‌انداز استقلال مالی طالبان عنوان : استقلال مالی طالبان؛ عوامل و پیامدها -------------------------------------------------- بر اساس گزارش‌ها، گروه طالبان در سال‌های اخیر توانسته درآمد مالی خود را از مجراهای قاچاق مواد مخدر، استخراج غیرقانونی معادن و صادرات افزایش دهد، درآمد این گروه را تنها در سال مالی 1398 (که در مارس 2020 خاتمه یافت) 1.6 میلیارد دلار تخمین زده‌اند. این موضوع در گزارش سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) که در مورد استقلال مالی طالبان در این اواخر منتشر شده نیز به وضوح بیان شده است. با توجه به نقش تأمین مالی طالبان در سیاست‌گذاری‌های کلان این گروه، استقلال مالی طالبان پیامدهای قابل ملاحظه‌ای در زمان حال و پسا صلح خواهد داشت. متن : مطالعات شرق/ نجیب الله سلیمان خیل* بر اساس گزارش ها، گروه طالبان در سال های اخیر توانسته درآمد مالی خود را از مجراهای قاچاق مواد مخدر، استخراج غیرقانونی معادن و صادرات افزایش دهد، درآمد این گروه را تنها در سال مالی 1398 (که در مارس 2020 خاتمه یافت) 1.6 میلیارد دلار تخمین زده اند. این موضوع در گزارش سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) که در مورد استقلال مالی طالبان در این اواخر منتشر شده نیز به وضوح بیان شده است. با توجه به نقش تأمین مالی طالبان در سیاست گذاری های کلان این گروه، استقلال مالی طالبان پیامدهای قابل ملاحظه ای در پی خواهد داشت. فرضیه این نوشتار بر این است که استقلال مالی طالبان محصول تنوع در منابع درآمدی این گروه است و بر روابط آن با سایر شبکه های تروریستی تاثیر خواهد داشت و نقش حائز اهمیتی در برائت دادن به حامیان این گروه و تعهدات طالبان پس از امضاء توافق نامه صلح دارد. طرح بحث یکی از مهم ترین پرسش هایی که در رابطه با طالبان مطرح می باشد این است که منابع مالی این گروه از کجا و چگونه تأمین شده و پایداری این منابع تا چه حد است؟ ردیابی منابع درآمد طالبان اغلب بر حدس و گمان ها استوار است. چون حساب های مالی این گروه تحریم بوده و هیچ گاه در دسترس عموم قرار نمی گیرند. اما یافته های مطالعات و تحقیقات مختلف در این زمینه، این امر را مشخص کرده که طالبان برای تأمین مخارج خود دارای یک سیستم پیچیده مالی است که برخلاف باورها وسیع تر از دریافت مالیات از تجارت مواد مخدر می باشد. گرچه دولت افغانستان با همکاری مستقیم شرکای بین المللی خود همواره منابع مالی تروریسم را هدف قرار داده که تأثیر یا عدم تأثیر اقدامات آنها بحثی است که نمی توان در این مطلب به آن پرداخت، ولی در مقابل گروه طالبان در امر افزایش و تقویت منابع مالی خود توانسته موفق عمل کند که در نتیجه آن، امروز این گروه در موقعیت بهتر مالی در مقایسه با گذشته قرار گرفته است. در این نوشتار تلاش می شود تا به چند پرسش در این زمینه پاسخ ارائه شود: اول اینکه عامل عمده استقلال مالی طالبان چه بوده؟ استقلال مالی طالبان بر روابط این گروه با سایر شبکه های تروریستی چه تأثیری خواهد داشت؟ و تأثیر استقلال مالی این گروه بر تعهدات طالبان پس از امضاء موافقت نامه صلح چه خواهد بود؟ فرض نویسنده بر این است که استقلال مالی طالبان بر روابط این گروه با سایر شبکه های تروریستی تأثیر مستقیمی داشته و منجر به سرباز زدن این گروه از تعهدات بعد از امضاء موافقت نامه صلح و برائت دادن به حامیان آنها می شود. در نهایت ممکن است این استقلال منجر به تبدیل شدن این گروه به یک تهدید بالقوه شود. استقلال مالی طالبان محصول متنوع سازی منابع درآمدی بر اساس گزارشی که توسط تیم نظارتی سازمان ملل از تحریم ها علیه گروه القاعده و طالبان تهیه شده، درآمد طالبان از مجراهای غیرقانونی از جمله کشت و قاچاق مواد مخدر، مالیات بر فعالیت های اقتصادی، درآمد از شرکت های مخابراتی، استخراج معادن و سایر کمک ها تأمین می شوند. با وجود اینکه دولت افغانستان با همکاری شرکای بین المللی خود در تلاش خشکاندن این منابع بوده، در مقابل، این گروه همواره در صدد متنوع سازی منابع درآمد خود بوده است. کشت و قاچاق غیرقانونی مواد مخدر یکی از عمده ترین منابع درآمد این گروه در گذشته بوده است. بر اساس گزارش های موجود، صرفاً از بودجه سال ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ گروه طالبان که حدود ۴۰۰ میلیون دلار برآورد شده، حدود یک سوم آن از کشت و قاچاق مواد مخدر به دست آمده و این گروه بیشترین سرمایه گذاری را در مناطقی انجام داده که لابراتوارهای تبدیل تریاک به هروئین و سایر انواع مواد مخدر در آنجا قرار دارند. شواهد حاکی از آن است که این گروه نه تنها به رشد منابع قبلی درآمد خود که عمده ترین آن کشت و قاچاق مواد مخدر است، پرداخته، بلکه منابع جدید درآمدی همچون استخراج غیرقانونی معادن، بهینه سازی روش های اخذ مالیات، ایجاد بازارهای صادراتی از طریق روابط با بخش عمده فروشی، آدم ربایی، وضع مالیات بر فعالیت های اقتصادی و دریافت کمک را نیز توسعه داده است. این امر دال بر متنوع سازی در سیاست های مالی این گروه می باشد. هدف طالبان رسیدن به استقلال مالی با استفاده از درآمدهای بالقوه در مناطق تحت کنترل نظامی این گروه به شمار رفته و تلاش ها برای رسیدن به همین هدف ممکن است یکی از دلایل عمده تاخت و تاز این گروه به مناطق سرشار از منابع معدنی قابل بهره برداری در افغانستان به شمار رود. به عنوان مثال ولایت جنوبی هلمند در این اواخر مورد هجوم نظامی این گروه قرار گرفت که دلیل آن ممکن است تلاش برای کسب کنترل دوباره منابع از دست رفته این گروه باشد، چون بر اساس یک گزارش سازمان ملل که در سال ۲۰۱۴ میلادی منتشر شده، طالبان از 25 تا 30 مورد عملیات غیر قانونی برداشت و استحصال معادن که در ولایت جنوبی هلمند انجام می شود، سالانه بیش از ۱۰ میلیون دلار به دست می آورد. استقلال مالی طالبان و روابط این گروه با سایر شبکه ها و سازمان ها طالبان از گذشته متهم به همکاری با شبکه های مطرح تروریستی جهان به ویژه گروه القاعده بوده است، حتی در گذشته طالبان و القاعده به فراهم سازی منابع مالی و لجستیکی برای گروه های تروریستی آسیای مرکزی مانند تحریک اسلامی ازبکستان IMU نیز متهم بوده اند. ممکن است، دلیل عمده ارتباط بین این دو گروه نیز کمک های مالی القاعده برای گروه طالبان باشد. فشارهای جامعه جهانی و تعهد طالبان مبنی بر قطع روابط با گروه القاعده در کوتاه مدت ممکن است منجر به کاهش موارد همکاری میان این دو گروه شود، اما در دراز مدت احتمال می رود که با دستیابی به استقلال کامل مالی، طالبان بر تصمیم خود مبنی بر کاهش روابط با گروه های شناخته شده تروریستی به ویژه القاعده تجدید نظر کند. افزون بر آن، در حال حاضر گروه طالبان به دریافت منابع مالی از سازمان های اطلاعاتی کشورهای منطقه نیز متهم شده است. بر اساس گزارش ها، دولت پاکستان به شکل علنی به حمایت از این گروه بین سال های 1994 و 2001 پرداخته و حتی بعد از آن نیز سازمان اطلاعاتی این کشور به این حمایت ادامه داده است. وابستگی مالی گروه طالبان به سازمان های اطلاعاتی همواره استقلال نظامی و عملیاتی این گروه را زیر سؤال برده است. اما اینکه استقلال مالی طالبان، استقلال نظامی این گروه را تضمین کرده و منجر به کاهش وابستگی این گروه به سازمان های اطلاعاتی کشورهای منطقه خواهد شد و یا خیر، به نظر نویسنده امری امکان ناپذیر است چون در این موضوع تنها مسئله مالی تصمیم گیرنده نیست بلکه عوامل متعدد دیگری نیز نقش داشته و خواهند داشت. استقلال مالی طالبان و تعهدات این گروه پس از موافقت نامه صلح تعهداتی که در موافقت نامه صلح امضاء خواهد شد، اجرای آن توسط جامعه جهانی و قدرت های بزرگ تضمین می شود و در صورت سرباز زدن طالبان از اجرای تعهدات این موافقت نامه، ممکن است این گروه، کشورها و سازمان های حامی آن با فشارهای گوناگون جامعه جهانی مواجه شوند. استقلال مالی، گروه طالبان و حامیان آن را از فشارهای جامعه جهانی مصون نگه داشته و این گروه افراطی را قادر می سازد تا از تعهدات اصلی خود که با وساطت آمریکا برای پایان بخشیدن به جنگ 19 ساله در افغانستان سپرده، شانه خالی کند. در ضمن، افزایش قدرت مالی طالبان باعث اطمینان خاطر کشورها و سازمان های حامی این گروه نیز شده و آنها را از تحر یم های سازمان های بین المللی مصون نگه خواهد داشت که این خود نقطه عطفی است که باید سازمان های ملی و بین المللی به آن توجه داشته باشند. جمع بندی گروه طالبان امکانات مالی خود را به هدف مبدل شدن به یک سازمان مستقل از دید مالی افزایش داده است. استقلال مالی طالبان پیامدهای قابل ملاحظه ای در پی خواهد داشت که این پیامدها ممکن است بر روابط این گروه با دیگر شبکه های تروریستی و تعهدات این گروه پس از امضاء موافقت نامه صلح تأثیر مستقیمی گذاشته و منجر می شود که آن کشورها و گروه ها را از اتهام کمک مالی به طالبان مبرا کند. با خارج شدن ایالات متحده آمریکا از افغانستان و بازگشت احتمالی طالبان به معادله قدرت در کابل، استقلال مالی گروه طالبان نقش این گروه به عنوان یک نیروی بی ثبات کننده را بیش از پیش تقویت خواهد کرد. برای جلوگیری از مبدل شدن افغانستان به محلی امن برای تروریست های بین المللی، دولت افغانستان و شرکای بین المللی و منطقه ای آن باید علیه فعالیت های تولید ثروت طالبان اقدام کرده و مانع رسیدن این گروه به افزایش درآمد مالی و بالاخره استقلال کامل مالی طالبان شوند. اگر دولت افغانستان و شرکای بین المللی و منطقه ای آن در این راستا سعی و تلاش لازم را به خرج ندهند، این غفلت منجر به رشد طالبان با بودجه ثابت و منابع درآمد پایدار شده و نقش این گروه را به عنوان یک نیروی بی ثبات کننده و تهدید کننده، در افغانستان و منطقه تقویت خواهد کرد. انتهای مطلب/ *کارشناس ارشد امور مالی