ایران شرقی 18 مهر 1400 ساعت 13:21 http://www.iess.ir/fa/translate/2813/ -------------------------------------------------- طالبان و آسیای مرکزی عنوان : طالبان و تهدید نظامی آن برای آسیای مرکزی -------------------------------------------------- به نظر میرسد سازمان پیمان امنیت جمعی می‌تواند کنترل کاملا جدی بر مرز تاجیکستان-افغانستان داشته باشد، اما مکانیسم‌های تعامل با ازبکستان و ترکمنستان هنوز هم چندان مطلوب نیست. بنابراین، علاوه بر آمادگی کاملا نظامی برای "مرحله حساس" درگیری احتمالی، مکانیسم‌های جدیدی برای کنترل مشترک موثرتر مرزها و شناسایی قلمروی مجاور در هر سه کشور مورد نیاز است. علاوه بر این، کشورهای آسیای مرکزی نباید از همکاری منطقه‌ای امتناع ورزند. در حال حاضر، شرایط پیچیده تر شده و تهدیدها افزایش یافته‌اند و تنها می‌توان با هم در برابر آنها ایستادگی کرد. متن : مطالعات شرق/ قدرت گرفتن جنبش تروریستی "طالبان" در افغانستان باعث نگرانی بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی شده است. هم کارشناسان و هم نمایندگان رسمی کشورهای منطقه در این باره صحبت می کنند. قاسم جومارات توکایف، رئیس جمهور قزاقستان می گوید: وضعیت افغانستان و تشدید تنش های جهانی ما را به راه اندازی مجدد مجموعه نظامی-صنعتی و دکترین نظامی وادار می سازد. ما باید خود را برای شوک های خارجی و بدترین سناریوها آماده کنیم. مارات ایمانکولف، دبیر شورای امنیت قرقیزستان نیز تهدید افغانستان را با نگرانی زیادی ارزیابی کرد و گفت: بسیاری از سازمان های تروریستی و افراطی مانند داعش و دیگر گروه ها در کنار "طالبان" حضور دارند. پس از شکست این سازمان ها در سوریه و عراق با مداخله مستقیم روسیه، بسیاری از شبه نظامیان آنها به افغانستان نقل مکان کردند. تمام این شبه نظامیان در ولایت های شمالی افغانستان متمرکز شده اند، اردوگاه برپا کرده اند و گروه های خود را آموزش و گسترش می دهند. آنها ممکن است به منطقه ما هم نفوذ کنند. ما باید درک کنیم که این نگرانی ها تا چه حد موجه هستند و شبه نظامیانی که در افغانستان حضور دارند چه تهدیدهای واقعی برای همسایگان ایجاد می کنند. همسایگان خطرناک پس از تصرف ذخایر مالی افغانستان توسط غرب، اقتصاد این کشور در آستانه بحران قرار گرفت. در شرایط کمبود منابع داخلی، توسعه طلبی خارجی، پاسخ هر جامعه به این چالش است. با توجه به ویژگی نخبگان جدید افغانستان، شکل اصلی آن - جنگ یا تهدید نظامی است. وضعیت مرز افغانستان با آسیای مرکزی حتی قبل از پیروزی "طالبان" هم آشفته بود: هر سال، تنها مرزبانان تاجیکی 20 تا 30 درگیری با گروه های ناشناس داشتند. در ماه نوامبر سال 2019 گروهی از شبه نظامیان به تاجیکستان نفوذ کردند. در ماه جولای سال 2018 در جریان حمله از افغانستان به نیروهای مرزی در ولایت ماری (ترکمنستان)، بیش از 20 نفر کشته شدند. همان طور که در گزارش اخیر سازمان ملل متحد آمده است، متحدان "طالبان" از میان گروه های متخاصم آسیای مرکزی که در افغانستان فعالیت دارند و به دنبال استفاده از این کشور به عنوان تکیه گاهی برای توسعه طلبی هستند، "طالبان" را به رفتار متجاوزانه تشویق می کنند. در آغاز سال 2021، یک شاخه القاعده به ریاست شیخ اسما محمود در مناطق تحت کنترل "طالبان" فعالیت می کرد. همچنین ایمن الظواهری، رهبر این گروه در افغانستان مخفی شده بود. در سال های 2019-2020 حداقل 6 مذاکره رسمی بین رهبران "القاعده" و "طالبان" به ثبت رسید. بر اساس داده های اخیر، حداقل 500 شبه نظامی "القاعده" که وظایف "کارشناسان نظامی" و مربیان این گروه ها را انجام می دهند با طالبان کار می کنند. در میان آنها تروریست های مشهوری مانند محمد حنیف، دولت بیک تاجیکی و الرئوف حضور داشتند. مربیان این گروه به نیروهای ویژه گروه "بدری -313" که در زمان حضور آمریکا از فرودگاه کابل محافظت می کردند، آموزش می دادند. پس از پیروزی "طالبان"، تروریست ها در ملاء عام ظاهر شدند. بویژه، در ننگرهار، امین الحق، رئیس سابق حفاظت شخصی اسامه بن لادن به عنوان بخشی از ستون طالبان در میان مردم ظاهر شد. علاوه بر این ، حزب اسلامی ترکستان شرقی (به ریاست عبدالحق با بیش از 1000 شبه نظامی)، جنبش اسلامی ازبکستان (به ریاست جعفر یولداش با 700 شبه نظامی)، خطیب امام بخاری (با حداقل 100 شبه نظامی) و " جماعت انصارالله " (با 200 شبه نظامی) که در کشورهای مستقل مشترک المنافع ممنوع الفعالیت هستند در افغانستان فعالیت دارند. گروه های آنها در ولایت های شمالی، از جمله بدخشان، قندوز و بادغیس متمرکز شده اند. پس از تصرف بدخشان افغانستان، "طالبان" مدیریت 5 منطقه مرزی را به محمد شریف اف، نماینده "جماعت انصارالله" (با نام مستعار "مهدی ارسلان") و اهل تاجیکستان که در وطن خود تحت تعقیب است سپرد. لازم به ذکر است که "جماعت انصارالله" مسئول بسیاری از حملات تروریستی در خاک تاجیکستان بوده و یکی از مخالفان اصلی این کشور است. بنابراین، "طالبان" در کشورهای مستقل مشترک المنافع به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته می شود. در ترکیب این جنبش حداقل 5 سازمان بین المللی تروریستی کاملا با هم ادغام شده اند که به طور فعال علیه کشورهای آسیای مرکزی و روسیه فعالیت می کنند. آنها در رژیم جدید در نزدیکی مرز تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان مستقر شده و در واقع آن را کنترل می کنند. بنابراین، ظهور یک دشمن در مرز افغانستان و کشورهای مستقل مشترک المنافع یک واقعیت سیاسی است. تهدید نظامی آیا گروه تروریستی پیروز در افغانستان می تواند تهدید مستقیم نظامی برای همسایگان خود باشد؟ بله ممکن است. براساس برآوردهای مرکز ضدتروریستی وست پوینت (ایالات متحده)، در ماه اوت سال 2021 "طالبان" حدود 200 هزار شبه نظامی، از جمله مزدوران پاکستانی را در اختیار داشت. در حال حاضر، پس از پیروزی "طالبان"، حداقل 500 هزار نظامی، نیروی پلیس و چریک در کشور وجود دارند که آموزش های نظامی اولیه را دیده اند و می توانند در مدت کوتاهی توسط دولت جدید بسیج شوند. "طالبان" در نتیجه فرار نیروهای ناتو و شکست سریع ارتش قبلی، تجهیزات بیشتری دریافت کرده است. "طالبان" علاوه بر تسلیحات سبک که برای ارتش 300 هزار نفری تدارک دیده شده اند، بیش از 750 واحد توپخانه در اختیار دارد که شامل ده ها تاسیسات "گراد"، 40 تانک متوسط​​، بیش از 200 نفربر زرهی و چند هزار خودرو زرهی "هامر" می شود. علاوه بر این، "طالبان" به 211 هواپیمای نظامی که شامل 23 هواپیمای تهاجمی آمریکایی A-29 (Super Tucano) و بیش از 45 بالگرد مدرن بلک هاوک می شود دست یافته است. این گروه دارای 27 سال تجربه در عملیات نظامی در افغانستان است که آن را به یک دشمن خطرناک برای ارتش های بی تجربه دیگر کشورها تبدیل می کند. این در حالیست که ارتش های کشورهای آسیای مرکزی عملا هیچ تجربه ای در عملیات نظامی واقعی در 20 سال گذشته نداشته اند و توانایی رزمی آنها مورد شک و تردید است. ارتش افغانستان که در ماه های می-اوت سال 2021 از طالبان شکست خورد، در رتبه بندی ارتش بین المللی GFP رتبه 75 را از میان 140 ارتش داشت. ارتش ترکمنستان رتبه 86 و ارتش تاجیکستان رتبه 99 را در اختیار دارند. ارتش ازبکستان دارای رتبه بالاتری است (رتبه 51)، اما آمادگی رزمی واقعی آن هم مورد شک و تردید است. مطبوعات خارجی و بویژه کارشناسان روسی معتقداند که بیش از 50 درصد تجهیزات نظامی و پدافند هوایی ازبکستان خراب است. ارتش ازبکستان بیشتر به نوسازی و تعمیر تجهیزات موجود می پردازد تا خرید تجهیزات جدید. کارشناسان هم به توانایی رزمی ارتش های کل منطقه بسیار مشکوک هستند: آندری گروزین معتقد است: در واقع، تمام ارتش های آسیای مرکزی پساشوروی یک خیال واهی هستند. چنین ارتش هایی نمی توانند بجنگند. قزاقستان و ازبکستان قوی ترین ارتش ها را از همه لحاظ دارند. اما این ارتش ها قادر به انجام جنگ های جهانی نیستند. در واقع "طالبان" می تواند گروهی متشکل از 100-200 هزار نفر را که دارای توپخانه و خودروهای زرهی هستند، با حداقل تنش در مرزهای شمالی مستقر کند. تقریبا تمام شبه نظامیان این جنبش دارای تجربه سرشار نظامی هستند. حتی اگر ازبکستان یا ترکمنستان در عرض چند ماه از حمله احتمالی مطلع شوند و بتوانند فورا 70-100 هزار نفر از نیروهای ذخیره را بسیج کنند (که بعید است)، باز هم از نظر کیفی و کمی از دشمن شکست خواهند خورد. استراتژی دفاعی کشورهای آسیای مرکزی استراتژی دفاعی واقعی کشورهای آسیای مرکزی بر اتحاد نظامی با مسکو که رهبری سازمان پیمان امنیت جمعی را به عهده دارد، مبتنی است. رزمایش روسیه، تاجیکستان و ازبکستان برای دفع حمله از خاک افغانستان گواه این امر هستند. در این رزمایش، از میان 500 سلاح و تجهیزات فعال، 420 سلاح، ساخت روسیه و از 2.5 هزار پرسنل نظامی، 1.8 هزار نفر - روس بودند. ظاهرا دولت های منطقه به توانایی واقعی نیروهای امنیتی خود در دفع تهدید خارجی شک دارند. ازبکستان هنوز به سازمان پیمان امنیت جمعی باز نگشته است، اما شوکت میرضیایف پس از تصرف کابل در ماه اوت سال 2021 و رزمایش سه جانبه در نشست فوق العاده کشورهای عضو این سازمان شرکت کرد. نقش ویژه پایگاه های روسیه (پایگاه نظامی 201 در تاجیکستان و "کنت" در قرقیزستان) در دفاع از منطقه به این دلیل است که روسیه تجهیزات نظامی مدرن تری دارد و ارتش روسیه دارای تجربه جنگی واقعی است. به عنوان مثال، 97-87% پرسنل هوافضای روسیه دارای تجربه جنگ در سوریه بوده و قادر خواهند بود در صورت وقوع یک جنگ واقعی به شیوه ای مناسب عمل کنند. با توجه به شباهت درگیری احتمالی مرزی با حوادث خاورمیانه، می توان گفت که ارتش روسیه آمادگی لازم را برای آن دارد. تجزیه و تحلیل منابع مستقل نشان می دهد که استراتژی دفاع جمعی آسیای مرکزی بر آمادگی قبلی برای تجاوز از طرف افغانستان مبتنی است. با توجه به سطح فعلی تسلیحات دشمن احتمالی، باید ظهور توپخانه، از جمله سیستم "گراد" و خودروهای زرهی را که اکنون شبه نظامیان در اختیار دارند در نزدیکی مرزهای کشورهای منطقه ردیابی کرد. گروهی متشکل از هواپیماهای بدون سرنشین روسی "تاخیون"، "اورلان" و "الرون" که در گیسار (تاجیکستان) مستقر است و همچنین گروه ماهواره ای نیروهای هوافضای روسیه به شناسایی قلمروی مجاور و گشت زنی در مرز می پردازند. این امر باید در کنار شناسایی رادیویی، امکان تشخیص هرگونه تجمع خطرناک تجهیزات نظامی را در خاک افغانستان فراهم آورد. براساس تجزیه و تحلیل سناریوی رزمایش سه جانبه در ماه آگوست سال 2021، استراتژی دفاعی باعث می شود در صورت اجتناب ناپذیر بودن جنگ، حملات پیشگیرانه علیه تجمع دشمن در منطقه مرزی صورت گیرد. این استراتژی نابودی پست های فرماندهی و زیرساخت های دشمن، یعنی حذف گروهی از شبه نظامیان را قبل از عبور بیشتر از مرز در نظر دارد. یک گروه هوایی متشکل از "گیسار" و "کنت" که باید با استفاده از حملات موشکی و بمباران مداوم نیروهای هوافضا حمله دشمن را فلج کند، باید نیروی اصلی حمله باشد. همانطور که تجربه تمرینات گذشته نشان می دهد، چنین تاکتیکی، اولا برای بسیج در کشورهای مرزی آسیای مرکزی و ثانیا برای استقرار نیروهای جمعی سازمان پیمان امنیت جمعی 5-6 روز زمان می برد. علاوه بر این، اگر تا آن زمان درگیری با ابزارهای دیپلماتیک متوقف نشود، احتمال حملات هوایی دوربرد فدراسیون روسیه به پایگاه های شبه نظامیان در عمق خاک افغانستان به منظور وادار کردن دشمن به صلح وجود دارد. مشکلات سیاسی استراتژی دفاعی با تکیه بر نیروهای هوافضای روسیه از نظر نظامی کاملا موثر به نظر می رسد، اما با موانع صرفا سیاسی مواجه است. گروه سازمان پیمان امنیت جمعی می تواند کنترل کاملا جدی بر مرز تاجیکستان-افغانستان داشته باشد، اما مکانیسم های تعامل با ازبکستان و ترکمنستان هنوز هم چندان مطلوب نیست. هنوز هیچ برنامه ای برای حفاظت مشترک از مرزها، استقرار پست های رصد یا استقرار موقت نظام هوانوردی در این دو کشور وجود ندارد. در عین حال، در شهر بلخ افغانستان در نزدیکی شهر حیرتان، زیرساخت های حمل و نقل و ذخیره سازی قدرتمندی وجود دارند که به دشمن احتمالی اجازه می دهند یک گروه بزرگ را به طور پنهانی و سریع در مجاورت ترمز ازبکستان و "پل دوستی" متمرکز کند. ظرفیت فنی اطلاعات ازبکستان زیاد نیست و تاشکند باید به هنگام ارزیابی وضعیت قلمروی افغانستان همسایه به نتایج مشاهدات بصری پست های مرزی بسنده کند. ازبکستان اغلب قابلیت های مرزبانان خود را بزرگ جلوه می دهد، اما همانطور که تجربه تاریخی نشان می دهد، نظارت ساده در صورتی که دشمن حداقل استتار را انجام دهد، بی تاثیر است. اگر زمان از دست برود، ممکن است دشمن حملاتی به ساختمان های مسکونی انجام دهد و جان مردم به خطر بیفتد. در ترکمنستان به دلیل طول بیشتر مرز (حدود 800 کیلومتر) و موقعیت بی طرفانه دولت وضعیت بسیار پیچیده تر است. ازبکستان از طریق تفاهم نامه های نظامی بین مسکو و تاشکند و احتمال مداخله نیروهای هوافضای روسیه، هر چند با تأخیر می تواند دشمن احتمالی را مهار کند. اما عشق آباد دائما بر "بی طرفی" خود تأکید دارد و بر همین اساس، توسط ستیزه جویان به عنوان یک قربانی بی دفاع تلقی می شود. ترکمنستان محتمل ترین هدف برای حملات احتمالی یا ارعاب از جانب گروه های مسلح افغانستان است. ذخایر بزرگ گاز، تجربه مثبت شبه نظامیان در درگیری با مرزبانان ترکمنستان در سال 2018 و ضعف نیروهای مسلح این کشور به این امر کمک می کنند. علاوه بر آمادگی کاملا نظامی برای "مرحله حساس" درگیری احتمالی، مکانیسم های جدیدی برای کنترل مشترک موثرتر مرزها و شناسایی قلمروی مجاور مورد نیاز است. علاوه بر این، کشورهای آسیای مرکزی نباید از همکاری منطقه ای امتناع ورزند. در حال حاضر، شرایط پیچیده تر شده و تهدیدها افزایش یافته اند و تنها می توان با هم در برابر آنها ایستادگی کرد. انتهای مطلب/ این متن در راستای اطلاع رسانی و انعكاس نظرات تحليلگران و منابع مختلف منتشر شده است و انتشار آن الزاما به معنای تأیید تمامی محتوا از سوی "موسسه مطالعات راهبردی شرق" نیست.

Session Replace: Table './eastern8_db1/customer_sessions' is marked as crashed and should be repaired