ایران شرقی 14 آبان 1396 ساعت 10:19 http://www.iess.ir/fa/note/1024/ -------------------------------------------------- یادداشت کارشناس/«الکسی استاروستین» عنوان : بستر محیای روسیه در توسعه بخشی به تفکرات افراطی اتباع آسیای مرکزی -------------------------------------------------- متن : ایران شرقی/ *الکسی استاروستین: سیمای تروریست های روسیه در چند سال اخیر به طور جدی تغییر یافته و به طور فزاینده اعضای سلول های تروریستی را ساکنان کشورهای منطقه آسیای مرکزی، غالبا مهاجران کاری عادی که به عنوان راننده، نگهبان و غیره در روسیه فعالیت می کنند، تشکیل می دهند. امروزه تعداد مهاجران کاری که توسط مبلغان سازمان های تروریستی برای فعالیت های افراطی و تروریستی جلب می شوند، رو به رشد است. رد پای قفقازی ها پر سر و صداترین اقدامات تروریستی در اواخر سال های 1990 و نیمه اول سال های 2010 میلادی صورت گرفت که مهمترین آنها عبارت بودند: گروگانگیری بیش از 2 هزار نفر در بیمارستان شهر کیزلیار در سال 1996 میلادی؛ انفجار آپارتمان ها در بویناکسک، مسکو و ولگوگراد در سال 1999 میلادی؛ اقدام تروریستی در کاسپیسک در جریان رژه نظامی به مناسبت روز پیروزی در جنگ جهانی دوم در تاریخ 9 می سال 2002 میلادی؛ گروگانگیری در مرکز تئاتر دوبروکا در سال 2002 میلادی؛ انفجار هواپیماهای تو-154 و تو-134 در آسمان مناطقطولا و روستوف در سال2004؛ گروگانگیری در مدرسه ای در شهر بسلان، خرابکاری در خطوط راه آهن نوسکی اکسپرس مسکو - سنت پترزبورگ در سال 2007 میلادی؛ اقدام تروریستی درنازران در سال 2009 میلادی؛ انفجار در ایستگاه های لوبیانکا و پارک فرهنگ در سال 2010؛ اقدام تروریستی در فرودگاه دامادداوا مسکو در سال 2011؛ اقدام های تروریستی در وسایل نقلیه عمومی و ایستگاه راه آهن در ولگوگراد در سال 2013 میلادی. اکثر اقدامات تروریستی در آن دوران را یک نکته عمومی به هم پیوند می داد - اکثر آنها از سوی شبه نظامیان قفقاز شمالی تحت سرپرستی مبلغان سازمان های تروریستی بین المللی راه اندازی شد که از نتایج آن وقوع 2 درگیری در چچن و بی ثباتی عمومی در قفقاز شمالی را می توان نام برد. رد پای ساکنان منطقه آسیای مرکزی طی سال های اخیر وضعیت به طور چشمگیری تغییر کرده است. در اوایل می ماه سال 2016 میلادی در کراسنودار روسیه گروهی از ساکنان کشورهای آسیای مرکزی که قصد انجام حمله تروریستی در وسایل حمل و نقل عمومی در جریان تجلیل از روز پیروزی بر آلمان، را داشتند، بازداشت شدند. در تاریخ 7 فوریه سال 2016 میلادی در ایکاترنیبرگ گروه دیگر تروریستی کشف و بازداشت شد که شامل شهروندان روسیه و کشورهای آسیای مرکزی بود. این گروه قصد انجام اقدامات تروریستی در محدوده استان های مسکو، سنت پترزبورگ و سوردلوسک داشت. برخی از اعضا این گروه شهروندان روسیه اما ساکنان شهر اوزگین جمهوری قرقیزستان بودند. در تاریخ 10 آگوست سال گذشته همچنین در محدوده استان های تیومن، چلیابینسک و سوردلوسک، 96 ساکن کشورهای آسیای مرکزی (تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان) هم دارای شهروندی روسیه و هم مهاجران کاری دستگیر شدند. اعضای این گروه شامل جامعه راهنما به سوی دولت اسلامی که به منظور تبلیغ ایدئولوژی تروریستی و استخدام شبه نظامیان به صفوف داعش تشکیل شده، بودند. اعضای دستگیر شده گروه تروریستی در شهر ایکاترین بورگ با استفاده از یک کانال ارتباطی بر روی ایستگاه رادیویی اینترنتی زیلا (Zello) مشغول استخدام هموطنان خود به صفوف داعش بودند. در تاریخ 15 دسامبر سال 2016 میلادی نیز در محدوده روستای زوبچانیناوکا ناحیه کیرووسک منطقه سامارا 2 ساکن عضو داعش آسیای مرکزی دستگیر شدند. در همان روز در شهر مسکو فعالیت یک گروه مخرب تروریستی که انجام حملات تروریستی زنجیره ای با استفاده از دستگاه های انفجاری دست ساز را برنامه ریزی کرده بود، کشف و متوقف شد. یک ساکن تاجیکستان عضو این گروه بود. در تاریخ 3 آوریل سال 2017 میلادی در مترو سنت پترزبورگ حمله تروریستی صورت گرفت. این اقدام تروریستی از سوی تروریست انتحاری اکبرجان جلیل اف ساکن 22 ساله قرقیزستان انجام گرفت. در تاریخ 19 آوریل در استان ولادیمیر ضمن درگیری مسلحانه با نیروهای انتظامی ساکنان آسیای مرکزی که قصد انجام حملات تروریستی در محدوده روسیه را داشتند، کشته شدند. در تاریخ 25 می سال جاری در شهر مسکو یک گروه دیگری مشتکل از شهروندان روسیه و آسیای مرکزی که با داعش بیعت کرده بود کشف و خنثی شد. در تاریخ 28 جولای یک گروه 7 نفری متشکل از ساکنان آسیای مرکزی با اتهام آماده سازی اقدام تروریستی در شهر سنت پترزبوگ بازداشت شد. در تاریخ 14 آگوست در مسکو مقامات انتظامی گروه دیگری متشکل از فرستاده داعش، متخصص تهیه دستگاه های انفجاری و 2 تروریستی را که قصد انجام حملات گسترده تروریستی را داشتند دستگیر کرد. در نهایت در تاریخ 31 آگوست در شهر مسکو 2 ساکن آسیای مرکزی که قصد انجام اقدام تروریستی در تاریخ 1 سپتامبر را داشتند، بازداشت شدند. جذابیت مهاجران کاری برای مبلغان افراطی طی سال های اخیر این مسئله چنان جدی شده که روسای نهادهای انتظامی روسیه به طور آشکار در مورد آن سخن می گویند. به این ترتیب در تاریخ 25 جولای سال 2017 میلادی الکسندر باستریکین رئیس کمیته تحقیقاتی روسیه اظهار داشت که تروریست های داعش شهروندان کشورهای خارج نزدیک را که نتوانستند با زندگی در روسیه منطبق شوند را استخدام می کنند. مبلغان تلاش می کنند گروه هایی به اصطلاح در حالت خواب را که به وقتش بتوانند برای انجام اقدام تروریستی بسیج شوند، ایجاد کنند. در سال 2015 میلادی نیکولای پاتروشف دبیر کل شورای امنیت روسیه گفته بود که داعش در صدد استخدام مهاجران کاری که در مناطق خاوردور روسیه مشغول به کار هستند، می باشد. گرچه در ابتدا، مبلغان افراطی پیروان خود را برای سفر به قلمرو خلافت دروغین خود دعوت می کردند اما از سال 2016 میلادی آنها درخواست می کنند تا پیروانشان در محدوده کشورهای خود اقدامات تروریستی انجام دهند. افزایش حملات تروریستی در محدوده اتحادیه اروپا و افزایش تعداد کشف تشکیلات تروریستی در روسیه بیانگر این مهم است. علیرغم کار جدی مقامات انتظامی و رسانه ها، ایده های مخرب داعش در میان جوانان مسلمان قوی و محبوب باقی مانده اند. بنابه ارزیابی حمزه کوزنیتساف رئیس جنبش اجتماعی منطقه ای مسلمانان منطقه خاباروفسک تحت عنوان مشترک المنافع حدود 10 در صد از مسلمانان این منطقه فرایض مذهبی خود را انجام می دهند. از این میان حدود 20 درصد از آنها با ایده های داعش همدرد هستند. برای یک منطقه این شاخص بسیار جدی است. به قول کوزنیتساف شعارهای پوپولیستی داعش بسیاری از جوانان مسلمان را به خود جلب می کند. از طریق شبکه های اجتماعی به طور فعال ویدیوهای تبلیغاتی که از نظر روانشناسی به طور حرفه ای تهیه شده اند منتشر می شوند. هدف تحریک کنندگان و مبلغان داعش، تغییر بردار تفکرات مهاجران کاری مسلمان به سمت رادیکالیسم، تجاوز و اقدامات افراطی می باشد. تا چه اندازه مهاجران کاری مذهبی هستند؟ در سال 2013 میلادی نویسنده این مطلب در یک نظرسنجی جامعه شناسی شرکت داشت که یکی از اهداف آن تشخیص درجه مذهبی بودن مهاجران کاری از تاجیکستان و قرقیزستان بود. بنابه نتایج این نظرسنجی تنها یک چهارم مهاجران از جمله مسلمانانی بودند که در کشورهای خود هفته ای یک بار برای انجام نماز جمعه به مسجد می رفتند. یک چهارم دیگر تنها در حین اعیاد بزرگ به مسجد می روند و 20 درصد حتی از این هم کمتر به موسسات دینی سر می زنند. اما بنابه تحقیقات دیگر، در حال حاضر وضعیت به طور جدی تغییر یافته است. سوفی راش رئیس گروه مطالعات آسیای مرکزی تغییرات دموگرافیک در تقاطع فرهنگ ها دانشگاه هایدلبرگ مطالعاتی را در زمینه درجه مذهبی بودن مهاجران کشورهای آسیای مرکزی انجام داده است. بنابر این تحقیقات توجه بسیاری از مهاجران در طول اقامت در روسیه به اسلام بیشتر می شود. این مهم به دلیل ارتباط مستقیم با دیگر مسلمانان و همچنین با روس های مسیحی و غیر مسیحیان و همچنین با توجه به اینترنت تشکیل شده است. مطالعات اسلام و مهاجرت کاری که در سال 2015 میلادی توسط جامعه شناسان تاجیک انجام گرفته نشان می دهد که در محیط مهاجران همزمان دو پروسه در کنار هم صورت می گیرند. از یک سو تعداد مسلمانانی که فرایض مذهبی خود را به طور جدی رعایت می کنند افزایش و از طرف دیگر برای تعدادی دیگر از مهاجران اهمیت دین و اسلام کاهش می یابد و آنها شیوه زندگی سکولار را ترجیح می دهند. بنابراین نظرسنجی مهاجران کاری تاجیک در محیط مذهبی روسیه تغییر و فعالیت های موسسات اسلامی روسیه را تبدیل می دهند؛ از اشکال محلی اسلام دست می کشند. مهاجران مجبور هستند به طور مجدد وارد اجتماع شوند زیرا اکثریت مطلق مهاجران کاری تاجیک از مناطق روستایی و شهرهای کوچک هستند. دیدگاه های مذهبی آنها زیر سقف مساجد شکل گرفته که تقریبا همه افراد با همدیگر آشنا هستند. اما در محدوده شهر ایمان، فردی است و تثبیت کننده های قبلی محلی در گذشته باقی می مانند. امروز مساجد به طور رسمی و غیر رسمی به مهاجران برای دریافت اشتغال، ثبت نام و پیدا کردن مسکن کمک می کنند. علاوه بر این در مساجد هویتی شکل می گیرد که پیوستن مهاجران کاری تاجیک به جامعه روسیه را تسهیل می کند. همانطور که تجزیه و تحلیل شیوه های جلب مهاجران مسلمان نشان می دهد مبلغان افراطی به طور فعال از تجربیات برای جذب مهاجران کاری مسلمان به گروه های تروریستی استفاده می کنند. برخی مسلمانان هنگام بازدید از مساجد، قهوه خانهها و بازارها و در مجموع در اماکنی که مهاجران بیشتر دیده می شوند از سوی مبلغان افراطی استخدام شدهاند. مبلغان با مهاجران آشنا و کمکهای خود را پیشنهاد می کنند. اما بیشتر مهاجران از طریق شبکههای اجتماعی و موعظه های غیر رسمی تحت تاثیر ایده های افراطی قرار می گیرند و از سوی مبلغان سازمانهای تروریستی استخدام میشوند. مشکلات داخلی منطقه از جمله بی سوادی مذهبی، فقر و مناقشات قومی به محبوبیت و گسترش ایده های افراطی در میان ساکنان منطقه کمک می کند. برای افرادی که تازه استخدام میشوند نه تنها ایده ایجاد دولتی که در قلمرو آن عدالت رعایت می شود بلکه وعدههای دستمزدهای بالا جذاب هستند. برخی از مواد تبلیغاتی افراطی جوانان را به سمت افراطی شدن هدایت می کنند اما این وضعیت تنها پس از گفت و گو زنده طولانی مدت با افراطگرایان به یک جهان بینی دائمی تبدیل میشود. به نظر میرسد که رکود اقتصادی ناشی از بحران مالی پایان سال 2014 میلادی در روسیه (و بعد از روسیه در آسیای مرکزی) بحران اقتصادی ناشی از کاهش قیمت نفت و تحریم های غربی و همچنین تشدید قوانین مهاجرت به نفع مبلغان افراطی بود. در سال 2015 میلادی بسیاری از مهاجران کاری با عدم پیدا کردن کار در روسیه رو به رو شدند لذا شاید راحت تر به سازمان های تروریستی جذب می شدند. در جریان مطالعاتی که در قرقیزستان صورت گرفت، شرح حال بیست و پنج جهادی تبعه این کشور که برای شرکت در درگیری های مسلحانه به مناطق سوریه، عراق یا افغانستان و پاکستان سفر کردهاندT روشن شد. بنابر این تحقیقات اکثر شهروندان قرقیزستان که به مناطق درگیر سفر کرده اند بالغ و سن متوسط آنها از 22 تا 25 سال را تشکیل داده است. برخلاف این نظریه که اکثر افرادی که به صفوف سازمان های تروریستی پیوسته اند بی سواد بودند، این مطالعات نشان می دهد که از 25 نفر 17 نفرشان فارغ التحصیل دبیرستان، 2 نفر زمان پیوستن به گروه های مخرب مشغول تحصیل در رشته تحصیلی متوسطه و 2 نفر دیگر فارغ التحصیل دانشگاه بوده اند. اکثر این افراد از طبقه متوسط و 3 نفر از آنها به قول بستگانشان دارای شرایط زندگی عالی بودند. چهار نفر دیگر از طبقه زیر میانگین و تنها یک نفر از آنها در گره بدهکاری پیچیده بود. علاوه بر این بسیاری از شهروندان استخدام شده قرقیزستان پیش از این، برای کار و فعالیت به روسیه سفر می کردند و دارای اشتغال خوب و حتی به خانواده ها و والدینشان کمک مالی می رساندند. تصمیم پیوستن به سازمان های تروریستی تحت تاثیر بسیاری از عوامل داخلی و خارجی گرفته می شود و به نظر می رسد که جوانی، وضعیت خانوادگی، سطح پایین تحصیلات، وضعیت اقتصادی ضعیف و درجه دینداری به سختی می تواند عامل تعیین کننده ای در این زمینه باشد. با این حال ترکیب این همه تحت تاثیر تبلیغات اینترنتی می تواند منجر به افراطی شدن مهاجران کاری شود. *مدیر بخش علوم سیاسی دانشگاه بوریس یلتسین و کارشناس شورای روابط خارجی روسیه

Session Replace: Table './eastern8_db1/customer_sessions' is marked as crashed and should be repaired