ایران شرقی 21 تير 1399 ساعت 13:51 http://www.iess.ir/fa/note/2295/ -------------------------------------------------- همکاری‌های ریلی منطقه عنوان : فرصت‌های پیشرو در راه آهن سه جانبه ایران-افغانستان-ازبکستان -------------------------------------------------- متن : ایران شرقی/ *یادداشت اختصاصی بختیار ارگاشف نشست معاونان وزرای حمل و نقل ازبکستان، افغانستان و ایران ممکن است یک گام جدی در پیشبرد پروژه های حمل و نقل- ارتباطی باشد که دارای چشم انداز جدی هستند. اگر این وضعیت را از لحاظ ژئواکونومیک بررسی کنیم، اجرای پروژه های حمل و نقل- ارتباطی بین ازبکستان، افغانستان و ایران، بخش بسیار جدی و مهم ارتباطات حمل و نقل بزرگی است که باید کشورهای اوراسیای بزرگ را به محور "جنوب - شمال" متصل کند. این یک بخش مهم است. لازم به ذکر است که اینگونه پروژه ها دارای نه تنها ابعاد ملی و منطقه ای، بلکه همچنین دارای اهمیت جدی کلان منطقه ای و قاره ای بوده و کشورهای مستقر در محور "شمال- جنوب" قلمروی اوراسیای بزرگ را با ارتباطات حمل و نقل پیوند می دهد. در اواخر سال های 2000، زمانی که راه آهن "حیرتان- مزارشریف" که توسط کارشناسان ازبکستان ساخته شده است، راه اندازی شد، اولین راه آهن 100 کیلومتری بود که باید به آغازی برای کریدور حمل و نقل جدی تبدیل می شد و راه آهن های ازبکستان و ایران را به هم متصل می کرد. همانطور که ما می دانیم، یک تجربه موفق همکاری سه جانبه، بین ازبکستان، ترکمنستان و ایران وجود دارد . زمانی که در نیمه دوم سال های 90 ارتباط ریلی مستقیم بین سه کشور برقرار شد و مسیر تجن- سرخس ساخته شد و محموله های ریلی به طور مستقیم از مبدا ازبکستان و از طریق ترکمنستان و ایران به بنادر ایران منتقل شدند. بندرعباس در ساحل خلیج فارس یکی از مراکز اصلی حمل و نقل بود که ازبکستان از طریق آن شروع به صادرات محصولات خود کرد. در 20 سال اخیر، بیشتر صادرات الیاف پنبه از ازبکستان از طریق بندر عباس صورت می گرفت. این یک پروژه بسیار جدی و مهم بود. در عین حال، نه تنها محموله ها از ازبکستان وارد بندر عباس می شد، بلکه این بندر، نقطه ای بود که اکثر جریان واردات کالاها به ازبکستان از آن صورت می گرفت. بدین ترتیب، کشورهای ما دارای تجربه مثبت خاص در اجرای مشترک پروژه های حمل و نقل- ارتباطی هستند. این کشورها می توانند در مورد اجرای پروژه اتصال راه آهن مزارشریف به هرات، به توافق برسند. از دیدگاه من، هم ازبکستان، هم افغانستان و هم ایران می توانند به طور موثرتر ظرفیت حمل و نقل-ترانزیتی خود را محقق کنند. اگر این مسیر ساخته شود، محموله ها نه تنها از ازبکستان به ایران منتقل می شوند، بلکه محموله های روسیه و قزاقستان نیز می توانند از این مسیر استفاده کنند. این مسیر از لحاظ لجستیکی یک مسیر مناسب برای دسترسی به بنادر ایران است. اگر در مورد مشکلات صحبت کنیم، تنها محاسبات اقتصادی نیستند که مانع اجرای این پروژه می شوند. در اینجا، عوامل سیاسی از اهمیت به مراتب بیشتری برخوردارند. یکی از این عوامل این است که متاسفانه در افغانستان تا کنون نیروهای سیاسی مختلف، توافق سیاسی داخلی نداشته اند. این امر باعث می شود که اجرای پروژه های حمل و نقل- ارتباطی جدی به تاخیر بیفتد. عدم حل و فصل مسئله افغانستان و عدم اجماع، تاثیر منفی بر اجرای اینگونه پروژه های حمل و نقل- ارتباطی بزرگ دارد. دومین عامل سیاسی، عامل تقابل روزافزون بین ایران و آمریکا و متحدان آن است. همانطور که به نظر می رسد، صرف نظر از اینکه چه کسی در کاخ سفید نشسته است، فشار و جنگ تحریم علیه ایران ادامه خواهد یافت، چرا که هر دو طرف دارای منافع ژئوپلیتیک متناقض جدی هستند. این عامل، خطرات سیاسی و ژئوپلیتیکی جدی را برای اجرای پروژه را ه آهن "مزارشریف-هرات" و دسترسی به بنادر ایران به دنبال دارد. بدون شک، اجرای این گونه پروژه ها با توجه به عوامل سیاسی و ژئوپلیتیکی دشوار خواهد بود. متاسفانه این همان چیزی است که امروز اتفاق می افتد، چرا که این پروژه ممکن است اجرا شود، اما تاثیر این عوامل به تاخیر عملیاتی شدن آن منجر می شود. در این پروژه، این واقعیت برای ازبکستان بسیار مهم است که در حال حاضر، همکاری جدی در حوزه حمل و نقل-ترانزیتی بین ایران و هند برقرار شده است. این همکاری بیشتر در اجرای موثر و عملیاتی پروژه مدرنیزه سازی بندر ایرانی چابهار که در سال دریای عرب واقع است، نمود پیدا کرده است. این بسیار سودمند است، چرا که حمل و نقل بار از طریق بندرعباس با تمام امتیازهای خود، همواره به دلیل محدودیت های غیرمتعارفی که به هنگام خروج از تنگه هرمز برای کشتی های وجود دارد، دشوار بوده است. اگر پروژه مدرنیزه سازی بندر چابهار که هند حدود 700 میلیون دلار در آن سرمایه گذاری کرده است، تکمیل شود و پروژه نصب راه آهن از مزارشریف تا هرات و بعدها تا خاک ایران اجرا شود، می توان به بندر چابهار دسترسی پیدا کرد. این یک پروژه بسیار جالب از لحاظ حمل و نقل-لجستیکی است که امکان دسترسی به سواحل دریای عرب را فراهم می آورد. باید درک کرد که هنوز هم امکان اتصال این شاخه به شاخه "آتامراد-امام نظر" با دسترسی به آکین و تورغندی در مرز بین ترکمنستان و افغانستان وجود دارد. اگر این مسیر هم متصل شود، کارایی پروژه مزارشریف-هرات-خاف به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت. بدین ترتیب، این پروژه از لحاظ اقتصادی دارای اهمیت بسیار جدی به عنوان عامل ایجاد همکاری و شراکت موثر در حوزه حمل و نقل-ارتباطات بین کشورهای منطقه خواهد بود. همچنین تاثیر مثبت بسیار جدی بر رشد اقتصاد کشورهای منطقه خواهد داشت. افزایش گردش کالاها همواره یک مزیت برای رشد اقتصادی است. البته، باید درک کرد که کریدور حمل و نقلی که از خاک افغانستان عبور خواهد کرد، یک پیشرفت اقتصادی مثبت و جدی برای این کشور است. تجربه بهره برداری از مسیر "حیرتان-مزارشریف"، زمانی که ازبکستان مسئولیت آموزش کارشناسان افغانی حمل و نقل ریلی را برای بهره برداری از این مسیر به عهده داشت، نشان می دهد که راه آهن ها و ارتباطات، منبع ایجاد مشاغل پایدار و افزایش درآمدها نه تنها برای بودجه، بلکه برای افرادی هستند که در این مسیر ریلی کار می کنند. بدین ترتیب، دلایل بسیار جدی وجود دارد که فرآیند افزایش مذاکرات را پیرامون اجرای پروژه های مذکور تحریک می کند. از دیدگاه من، نشست مذکور بسیار مهم و به جاست. من به نتیجه موفق این مذاکرات بسیار امیدوار هستم. هر چه مذاکرات و گام ها برای اجرای این پروژه بیشتر باشد، ثبات، شراکت و رشد اقتصادی برای تمام کشورهای منطقه بیشتر خواهد بود. *مدیر مرکز طرح های مطالعاتی "Ma no" (شهر تاشکند)

Session Replace: Table './eastern8_db1/customer_sessions' is marked as crashed and should be repaired