کد QR مطلبدریافت صفحه با کد QR

افغانستان و پاکستان

چشم‌انداز روابط کابل-اسلام‌آباد پس از اعلام استراتژی آمریکا

14 شهريور 1396 ساعت 16:09

مولف : سید عباس حسینی

واکنش‌های کنونی پاکستان به نقش و جایگاه این کشور در استراتژی جدید آمریکا مقطعی و قابل پیش‌بینی بود اما روابط این کشور با افغانستان به عنوان یک بازیگر کلیدی، تحت تاثیر عواملی است که می‌توان از آن به عنوان گره‌های کور روابط دو کشور یاد کرد که تا این گره‌ها باز نشوند، چشم‌انداز مثبتی در روابط دو کشور مشاهده نمی‌شود.


ایران شرقی/

سید عباس حسینی*
با توجه به مشغول شدن پاکستان پیرامون چگونگی تنظیم روابط خود با آمریکا و پاسخ به راهبرد جدید، این کشور تاکنون کمتر مجالی برای اخذ تصمیم‌های تازه پیرامون چگونگی روابط پرتنش کنونی و واکنش‌های بیشتر و تازه‌تر یافته است. از طرف دیگر، افغانستان به دنبال راهبرد جدید آمریکا، به یک آرزوی دیرین خود که همانا به رسمیت شناخته شدن ادعاهای این کشور در مورد این که پاکستان به صورت گسترده از تروریزم به عنوان یک ابزار در سیاست خارجی خود علیه کشورهای منطقه به خصوص افغانستان استفاده می‌کند و حامی گروه‌های مختلف ترورریستی به خصوص طالبان و شبکه حقانی است، رسیده است.

به دنبال راهبرد جدید آمریکا، پاکستان زیر فشارهای جدی بین‌المللی به خصوص از سوی آمریکا قرار گرفته تا دست از حمایت تروریزم بردارد و به صورت مساوی و همه جانبه، و نه گزینشی، علیه گروه‌های تروریستی در داخل خاک خود مبارزه کند. ترامپ در اعلام راهبرد جدید خود تصریح کرد که «آمریکا درباره پایگاه‌های شورشیان در پاکستان خاموش نخواهد نشست»(1). اما آنچه مهم است، جدای از روابط پاکستان و آمریکا پس از اعلام راهبرد جدید، روابط پاکستان و افغانستان به کدام سو خواهد رفت؟    
چه روزنه‌ها و البته نقطه‌های کوری در این روابط باز خواهد شد و این که برعکس، سیاست‌های گذشته پاکستان با شدت بیشتری در افغانستان دنبال خواهد شد؟
اما تحرکات جدید در روابط افغانستان و پاکستان چیست و این تحرکات چه چشم اندازی را پیرامون روابط پرتنش این دو کشور ترسیم می‌کند؟

اشرف غنی رییس جمهور افغانستان در تازه‌ترین موضع‌گیری خود در برابر پاکستان، همزمان با روز اول عید قربان، در عین حالی که رویکرد اخیر آمریکا در مورد پاکستان را موفقیت سیاست خارجی خود عنوان کرد، خطاب به پاکستان گفت که «افغانستان برای هرگونه مذاکرات همه جانبه سیاسی با آن کشور آماده است. صلح با پاکستان اولویت ملی افغانستان است و باید صلح با عزت از لحاظ سیاسی تأمین گردد»(2). به دنبال این اعلام آمادگی رییس جمهوری افغانستان، خواجه آصف، وزیر امورخارجه پاکستان در پاسخ به وی گفت که موضع پاکستان در قبال افغانستان کاملا روشن است و این کشور خواستار صلح و ثبات در این کشور همسایه می باشد. به گفته وی، پاکستان بخشی از مکانیزم‌های مختلف دوجانبه، سه جانبه، چهارجانبه و چند جانبه صلح افغانستان است و معتقد است این مکانیزم‌ها باید با حداکثر ظرفیت خود برای صلح افغانستان به پیش برود(3).
 
مذاکرات گذشته اشرف غنی و پاکستان و نتایج آن

افغانستان و پاکستان پس از تشکیل حکومت وحدت ملی حداقل دو بار برای گفتگوهای سیاسی گسترده که به صلح در افغانستان منتهی شود، اعلام آمادگی نشان داده و به خصوص در مورد دوم، مذاکراتی در چهارچوب گروه هماهنگی چهارجانبه صلح افغانستان آغاز شد که البته با وجود رسیدن به برخی نتایج، ناکام ماند.

در اولین مورد، اشرف غنی به تاریخ 14 نوامبر 2014 (23 آبان 1393) و دو هفته پس از سفر به چین، در رأس هیأتی به پاکستان سفر کرد و مورد استقبال گسترده قرار گرفت(4).

اشرف غنی در سفر به چین، از این کشور خواسته بود تا در راستای تأمین صلح در افغانستان، به خصوص اعمال نفوذ بر پاکستان همکاری کند. پیش از سفر به اسلام آباد، راحیل شریف، رییس پیشین ارتش پاکستان در دیدار از کابل، گفته بود که کشورش می‌خواهد فصل جدیدی از دوستی را با افغانستان باز کند و از غنی خواست که به پاکستان سفر نماید. اشرف‌ غنی در نتیجه اولین سفر خود به پاکستان توانست تا حدی از تیرگی روابط که میان کابل و اسلام‌آباد در دوران حامد کرزی به وجود آمده بود، بکاهد و پاکستان را متقاعد سازد تا زمینه گفتگوهای مستقیم میان هیأت دولت افغانستان و طالبان را به منظور آغاز مذاکرات صلح فراهم نماید.