سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال پاکستان در یک دهۀ اخیر بود، بهنحوی که تعداد ۳۴۱۷ کشتۀ مرتبط با خشونتها در این سال، بالاترین رقم ثبت شده از سال ۲۰۱۵ تاکنون بوده است.
با وجود این کاهش مقطعی، سال ۲۰۲۵ با افزایشی نزدیک به ۳۴ درصد در مجموع خشونتها، بهعنوان خشنترین سال پاکستان در یک دهۀ گذشته ثبت شد. این کشور از سال ۲۰۲۱، همزمان با بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، برای پنجمین سال متوالی شاهد تشدید مداوم خشونت بوده است؛ بهطوری که میزان افزایش خشونت در سال ۲۰۲۱ نزدیک به ۳۸ درصد، در ۲۰۲۲ بیش از ۱۵ درصد، در ۲۰۲۳ معادل ۵۶ درصد، در ۲۰۲۴ نزدیک به ۶۷ درصد و در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۴ درصد بوده است.
در سال 2025، تعداد ۱۲۷۲ مورد حادثۀ خشونتآمیز شامل حملات تروریستی و عملیاتهای ضدتروریستی به ثبت رسید که این رویدادها در مجموع، ۳۴۱۷ کشته و ۲۱۳۴ زخمی در میان غیرنظامیان، نیروهای امنیتی و افراد مسلح غیرقانونی بر جای گذاشت. بدین ترتیب، سال ۲۰۲۵ به یک سال تیرۀ دیگر در چشمانداز امنیتی پاکستان بدل شد.
دادههای مقایسهای سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نشاندهندۀ تشدید قابلتوجه خشونتهای مرتبط با حملات تروریستی و عملیاتهای ضدتروریستی در سراسر کشور است؛ بهگونهای که شمار کشتهها از ۲۵۵۵ نفر در سال ۲۰۲۴ به ۳۴۱۷ نفر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت که این بیانگر افزایش ۸۶۲ نفری تلفات یا رشد سالانۀ ۳۴ درصدی خشونتها است.
بیشترین افزایش خشونت در ایالت «خیبرپختونخوا » ثبت شد؛ جایی که شمار کشتهها از ۱۶۲۰ نفر در سال ۲۰۲۴ به ۲۳۳۱ نفر در سال ۲۰۲۵ رسید. این افزایش مطلق ۷۱۱ نفری، بیش از ۸۲ درصد از رشد خالص تلفات در سطح ملی را شامل میشود و نشاندهندۀ افزایش ۴۴ درصدی خشونتها در این ایالت نسبت به سال گذشته است. ایالت «بلوچستان» نیز روندی افزایشی داشت؛ بهطوری که شمار کشتهها از ۷۸۷ نفر به ۹۵۶ نفر رسید. این افزایش ۱۶۹ نفری، حدود ۲۲ درصد بیشتر از آمار سال گذشته بوده است.
سال 2025 همچنین مرگبارترین سال برای افراد مسلح غیرقانونی در یک دهۀ اخیر بوده است. این گروهها بیشترین سهم از تلفات ثبتشده را در سال جاری، به خود اختصاص دادند و شمار کشتههای آنان از مجموع تلفات غیرنظامیان و نیروهای امنیتی فراتر رفت. ماه اکتبر مرگبارترین ماه برای این گروهها بود، زیرا نیروهای امنیتی عملیاتهای ضدتروریستی را در سراسر کشور تشدید کردند. پس از آن نیز ماه نوامبر دومین ماه مرگبار برای آنان محسوب میشد.
تأثیر منطقهای خشونتها
تمرکز خشونتها همچنان در دو ایالت «خیبرپختونخوا» و «بلوچستان» بود؛ بهطوری که این دو ایالت در مجموع بیش از ۹۶ درصد از کل تلفات و نزدیک به ۹۳ درصد از کل حوادث خشونتآمیزِ ثبتشده در سراسر سال ۲۰۲۵ را به خود اختصاص دادند.
در این میان، خیبرپختونخوا بدترین وضعیت را داشت، بهنحوی که بیش از ۶۸ درصد (۲۳۳۱ نفر) از کل تلفات مرتبط با خشونتها و حدود ۶۳ درصد (۷۹۵ مورد) از کل حوادث خشونتآمیز در این ایالت رخ داد. پس از آن نیز بلوچستان با ۲۸ درصد (۹۵۶ نفر) از تلفات و بیش از ۳۰ درصد (۳۸۶ مورد) از حوادث خشونتآمیز در رتبۀ بعدی قرار گرفت.
در مقابل، ایالتهای «پنجاب» و «سند» سطوح بهمراتب پایینتری از خشونت را تجربه کردند. پنجاب ۲۵ مورد حادثۀ خشونتآمیز، با ۴۰ کشته و ۲۴ زخمی ثبت کرد که این رقم تنها ۱.۱۵ درصد از کل تلفات کشور را شامل میشود. «سند» نیز ۵۱ حادثه با ۵۶ کشته و ۴۰ زخمی داشت که معادل ۱.۷۳ درصد از کل تلفات است. این ارقام حاکی از مهار نسبی خشونت، با وجود جمعیت بالای این ایالتها بوده و احتمالاً نشاندهندۀ تقویت اقدامها در حوزۀ پلیسی و برنامههای ضدتروریستی اطلاعات محور است.
اما منطقۀ آزاد کشمیر و - ناحیۀ پایتخت؛ اسلامآباد از جهت دیگری قابلتوجهاند. اگرچه تعداد رویدادهای امنیتی در این مناطق اندک بود اما شمار مجروحان نسبتاً بالا بود؛ بهطوری که تنها در پنج رویداد امنیتی در هر یک از این مناطق، منطقۀ آزاد کشمیر ۱۰۳ زخمی و اسلامآباد ۳۸ زخمی را گزارش کرد. (Capital area یا همان ناحیۀ پایتخت – اسلامآباد - گرچه به لحاظ موقعیت جغرافیایی در ایالت پنجاب واقع شده ولی به تنهایی یک واحد تقسیمات کشوریِ مستقل از ایالات است )
در سال 2025 تعداد تلفات ثبت شده در منطقۀ آزاد کشمیر ۱۵ مورد بود؛ این در حالی است که در سال ۲۰۲۴ هیچ حادثۀ خشونتآمیزی در این منطقه رخ نداده بود. این تحول بهخودیخود معنادار است و نشان میدهد خشونت بهتدریج در حال گسترش به مناطقی است که پیشتر آرام بودهاند.
منطقه گلگیت– بلتستان، منطقهای بود که کمترین تأثیر را از رویدادهای امنیتی دید و تعداد کشتهها و زخمیها در آن ناچیز بود. این مسئله تأیید میکند که خشونتهای گسترده در آنجا ریشه ندوانده است. با این حال، در مقایسه با سال گذشته، شمار کشتهها در این منطقه چهار برابر شد و از ۱ نفر به ۴ نفر رسید؛ هرچند ارقام آن کوچک است.
در مقابل، چندین منطقه، کاهش تلفات را تجربه کردند؛ بهطوری که در اسلامآباد شمار تلفات از ۲۶ به ۱۵ نفر کاهش یافت، در پنجاب از ۶۶ به ۴۰ نفر رسید و در سند تقریباً بدون تغییر بود و از ۵۵ به ۵۶ نفر رسید (که یک افزایش جزئی را نشان میدهد). این کاهشها بیانگر مهار نسبی خشونتهای مرگبار در مراکز سیاسی و اقتصادی پاکستان است.
تلفات غیرنظامیان، نیروهای امنیتی و افراد مسلح غیرقانونی | روندهای تاریخی
افراد مسلح غیرقانونی، با حدود ۲۰۶۰ کشته در نتیجۀ دستکم ۳۹۲ عملیات امنیتی، بیش از ۶۰ درصد از کل تلفات ثبتشده در سال جاری را به خود اختصاص دادند و از مجموع تلفات غیرنظامیان و نیروهای امنیتی- که شامل ۱۳۵۷ کشته (۴۰ درصد کل) در حدود ۸۸۰ حمله تروریستی میشد- فراتر رفتند.
اگرچه افراد مسلح غیرقانونی بیشترین تلفات را در سال ۲۰۲۵ متحمل شدند، اما شمار مجروحان همچنان در میان غیرنظامیان و نیروهای امنیتی بالاتر بود؛ بهطوری که بیش از ۹۳ درصد از کل مجروحان به این دو گروه تعلق داشت و تنها ۷ درصد مربوط به افراد مسلح غیرقانونی بود. بیشترین زخمیها مربوط به غیرنظامیان با ۱۱۸۷ نفر (۵۶ درصد) بود و پس از آن، نیروهای امنیتی با ۷۹۳ نفر (۳۷ درصد) و افراد مسلح غیرقانونی با ۱۵۴ نفر (۷ درصد) قرار داشتند.
دادههای سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ همچنین نشان میدهد که سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال برای افراد مسلح غیرقانونی در یک دهۀ گذشته بوده است؛ زیرا آنان بیشترین تلفات خود را از سال ۲۰۱۵ تاکنون متحمل شدند و تلفاتشان نسبت به سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۲۰ درصد افزایش یافت. ماه اکتبر با ۳۱۹ کشته مرگبارترین ماه برای آنان بود؛ سالی که نیروهای امنیتی عملیاتهای ضدتروریستی خود را در سراسر کشور تشدید کردند. پس از آن نیز ماه نوامبر دومین ماه مرگبار برای این گروه بود.
در مقابل، تلفات غیرنظامیان و نیروهای امنیتی در سال جاری نسبت به سال گذشته بهترتیب بیش از ۲۴ درصد و ۵ درصد کاهش یافت. همچنین سال 2025 ، اولین سال از سال ۲۰۱۵ تاکنون بود که در آن، مجموعِ تلفات غیرنظامیان و نیروهای امنیتی، اکثریت کشتهها را در یک سال به خود اختصاص ندادند. (اکثریت کشتهها، مربوط به گروههای مسلح غیر قانونی بود)
نیروهای امنیتی همچنان هدف اصلی گروههای تروریستی و شورشی باقی ماندند، بهنحوی که تعداد کشتههای نیروهای ارتش و سپاه مرزی به رقم 374 تن رسید.
این آمار شامل ۲۲ افسر ارشد بود: یک سرهنگ دوم، ۱۶ سرگرد، چهار سروان و دو ستوان. علاوه بر این، ۳۴۱ سرباز ردهپایین کشته و بیش از ۴۰۰ نفر هم زخمی شدند. نیروی پلیس نیز متحمل ۲۱۶ مورد تلفات شد که شامل هفت مقام رده بالا و همچنین ۲۰۳ کشته و ۲۶۵ زخمی از میان سایر نیروها بود.
گروههایی که مسئولیت این حملات را بر عهده گرفتند، بهترتیب عبارت بودند از «تحریک طالبان پاکستان» (هدف قرار دادن ۲۲۷ نفر از نیروها، با ۱۲۱ کشته و ۱۰۶ زخمی)، پس از آن «ارتش آزادیبخش بلوچستان» (با ۸۷ کشته و ۱۲۴ زخمی)، «جبهۀ آزادیبخش بلوچستان» (با ۱۲ کشته و ۱۰ زخمی) و «داعش خراسان» (با 4 کشته و ۱۲ زخمی).
در مجموع، سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال پاکستان در یک دهۀ اخیر بود، بهنحوی که تعداد ۳۴۱۷ کشتۀ مرتبط با خشونتها در این سال، بالاترین رقم ثبت شده از سال ۲۰۱۵ تاکنون بوده است. دادههای چند سال اخیر نشان میدهد که خشونتها سراسری در کشور برای پنجمین سال پیاپی از سال ۲۰۲۱ تاکنون روندی افزایشی داشته است؛ روندی که با بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان همزمان بوده و بهترتیب شامل افزایش نزدیک به ۳۸ درصد در سال ۲۰۲۱، بیش از ۱۵ درصد در ۲۰۲۲، میزان ۵۶ درصد در ۲۰۲۳، نزدیک به ۶۷ درصد در ۲۰۲۴ و حدود ۳۴ درصد در سال ۲۰۲۵ بوده است.