ایران شرقی 14 آبان 1401 ساعت 13:48 https://www.iess.ir/fa/translate/3271/ -------------------------------------------------- نقش پهپاد آمریکایی در تنش بین طالبان و پاکستان عنوان : تاثیر فاکتور ترور الظواهری بر افزایش تنش بین پاکستان و افغانستان -------------------------------------------------- مهم‎ترین سئوالی که پس از مرگ الظواهری مطرح شد به مبدا حرکت پهپاد آمریکایی بود. مطمئنا مبدا پرواز این پهپاد از داخل افغانستان نبوده است. اما آیا پهپاد از پاکستان یا کشور دیگری هدایت شده و یا پاکستان به ایالات‏‌متحده اجازه داده تا از حریم هوایی خود برای حمله به الظواهری در کابل استفاده کند؟ اگر پهپاد از پاکستان برخاسته باشد، این حمله برای پاکستان بدون عواقب و پیامدهای سیاسی نخواهد بود. پهپاد آمریکایی ضربه سختی به روابط افغانستان و پاکستان وارد کرده است. روابط کابل – اسلام‌آباد پس از تسلط طالبان بر افغانستان رو به تیرگی گذاشته است و این ترور مانند یک بازی اتهام زنی، تنش بین دو کشور همسایه را افزایش داده است. متن : مطالعات شرق/ أیمن الظواهری که پس از کشته ‎شدن اسامه بن لادن از سال 2011 رهبری القاعده را بر عهده داشت در 30 جولای در یک حمله پهپادی توسط آمریکا در افغانستان کشته شد. بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا در اول اگوست ضمن بیان این مطلب که "اکنون عدالت برقرار شده و این رهبر تروریست دیگر وجود ندارد" مرگ وی را اعلام کرد. وزارت امور خارجه آمریکا مبلغ ۲۵ میلیون دلار جایزه نقدی برای اطلاعاتی اختصاص داده بود که منجر به دستگیری یا کشته ‎شدن الظواهری "که اصالتا یک جراح مصری بود" شود. مهم‎ترین سئوالی که پس از مرگ الظواهری مطرح شد به مبدا حرکت پهپاد مربوط بود. مطمئنا مبدا پرواز این پهپاد از داخل افغانستان نبوده است. اما آیا پهپاد از پاکستان یا کشور دیگری هدایت شده و یا پاکستان به ایالات‏‌متحده اجازه داده تا از حریم هوایی خود برای حمله به الظواهری در کابل استفاده کند؟ اگر پهپاد از پاکستان برخاسته باشد، این حمله برای پاکستان بدون عواقب و پیامدهای سیاسی نخواهد بود. اگر چه پاکستان پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در سال گذشته از میزبانی پایگاه‌های ایالات‌‏متحده در این کشور خودداری کرد، اما نیروهای آمریکایی قبل از خروج از افغانستان از پایگاه هوایی شمسی در ایالت بلوچستان در مرز با افغانستان، برای حمله به اهدافی در داخل افغانستان استفاده می‏کردند.   نقش پاکستان در ترور الظواهری: حدس و گمان یا واقعیت؟ مقامات پاکستانی داشتن هر گونه نقشی در عملیات ترور رهبر القاعده توسط ایالات‏‌متحده را رد می‏‌کنند. به گفته یک منبع دولتی ناشناس" ترور [الظوهری] موضوع داخلی افغانستان است. پاکستان در آن هیچ نقشی نداشته…. آنها [ایالات‌متحده] گزینه‏‌های زیادی در منطقه دارند. در هر حال، این [پهپاد] از پاکستان پرواز نکرده یا از حریم هوایی آن عبور نکرده است". با این حال، حکومت طالبان، پاکستان را متهم کرده که به ایالات‌‏متحده اجازه داده از حریم هوایی این کشور استفاده کند. گفتگوی تلفنی ژنرال قمر جاوید باجوا، فرمانده ارتش پاکستان و فرمانده مایکل اریک کوریلا، فرماندهی مرکزی ایالات‏‌متحده (سنتکام) باعث افزایش گمانه‌زنی‏‌ها در مورد نقش پاکستان در این عملیات شده است. این تماس تلفنی تنها 48 ساعت قبل از پرواز پهپادی که الظواهری را ترور کرد، رخ داد. به گفته رسانه‏‌های ارتش پاکستان در این گفتگوی تلفنی دو طرف در مورد منافع متقابل از جمله ثبات منطقه‌ای، همکاری دفاعی و امنیتی تبادل نظر کردند. اما زمان‌بندی نشان می‌‏دهد که ممکن است عملیات ترور الظواهری نیز مورد بحث قرار گرفته باشد. علاوه بر این، عدم ارائه جزئیات عملیات و عدم اشتراک آن با رسانه‏‌ها توسط ایالات‏‌متحده یا پاکستان نشان می‏‌دهد که پایگاه و حریم هوایی پاکستان توسط ایالات‏‌متحده برای هدف قرار دادن الظواهری در کابل استفاده شده است. تحلیلگران امنیتی در امور جنوب آسیا معتقد هستند که پهپادی که الظواهری را کشته باید از حریم هوایی پاکستان عبور کرده باشد، هر چند ممکن است از یک کشور عربی خلیج فارس برخاسته باشد. این تحلیلگران معتقد هستند که پاکستان در این عملیات نقش داشته و بنابراین اطلاعاتی را در مورد مکان الظواهری در اختیار ایالات‏‌متحده قرار داده است.   ترور الظواهری و افزایش تنش بین پاکستان و افغانستان پهپاد آمریکایی نه تنها رهبر القاعده را هدف قرار داده و ترور کرده بلکه ضربه سختی به روابط افغانستان و پاکستان وارد کرده است. این در حالی است که روابط کابل – اسلام‌آباد پس از تسلط طالبان بر افغانستان رو به تیرگی گذاشته است. این ترور مانند یک بازی اتهام زنی بوده و تنش بین دو کشور همسایه را افزایش داده است. طالبان ادعا می‏‌کنند که پهپاد آمریکایی که از پاکستان وارد شده، حتی پس از کشته شدن الظواهری همچنان در آسمان کابل قابل مشاهده بوده است. در حالی که طالبان به اسلام‌‎آباد در مورد استفاده از خاک پاکستان برای حمله به افغانستان هشدار داده، پاکستان ادعاهای طالبان را رد کرده است. عاصم افتخار احمد، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، نسبت به اتهامات مطرح شده از سوی کابل ابراز نگرانی عمیق کرد و گفت: "با وجود نبود مدرک به گفته و اذعان خود وزیر افغانستانی، چنین گمانه‏‌زنی‌‏های بی‌پایه و اساسی بسیار تأسف آور است و هنجارها در رفتار دیپلماتیک را زیر پا می‏‌گذارد." اسلام‌آباد همچنین از طالبان خواست تا به تعهدات بین‌المللی خود مبنی بر عدم اجازه استفاده از قلمرو به تروریسم، علیه دیگر کشورها عمل کند. به دنبال ادعاهای طالبان علیه اسلام‌آباد، تحریک طالبان پاکستان نیز حملات خود را در پاکستان از سر گرفت. حمله ماه سپتامبر که منجر به کشته شدن پنج نفر از جمله کارکنان پلیس در منطقه سوات در شمال غربی ایالت خیبر پختونخوا شد، آتش بس نامحدود بین تحریک طالبان پاکستان و اسلام‌آباد را که با میانجیگری طالبان در کابل انجام شده بود، شکست. علاوه بر این، شبه نظامیان تحریک طالبان پاکستان سه سرباز پاکستانی را در یک تبادل آتش در مرز پاکستان و افغانستان در منطقه قبایلی کرم در ایالت خیبرپختونخوا کشتند.   همکاری پاکستان و پیامدهای سیاسی آن ایالات‏‌متحده بر اساس استراتژی خود پس از خروج از افغانستان، از پاکستان خواست که نقش یک متحد در خط مقدم جنگ علیه تروریسم را ایفا کند؛ اسلام‌آباد حمایت لجستیک خود را گسترش دهد و پایگاه‌‏هایی هوایی برای ایالات‏‌متحده در پاکستان فراهم کند. همان طور که آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات‏‌متحده بیان کرد، "ما در بازی می‏‌مانیم... ما نیروهای خود را از افغانستان بیرون می‏‌کشیم، اما عقب نشینی نمی‌کنیم و نمی‌رویم. ما در مورد حمایت از افغانستان عمیقاً متعهد هستیم. با این حال، عمران خان، نخست وزیر سابق پاکستان، سال گذشته در مصاحبه‌ای ایده اجازه دادن به سیا برای استفاده از خاک پاکستان برای انجام عملیات‏‌های ضد تروریسم فرامرزی علیه القاعده، داعش خراسان (ISKP) و طالبان را رد کرد. عمران ‏خان همچنین دولت ائتلافی کنونی شهباز شریف را «وارداتی» خواند که در نتیجه «توطئه خارجی» آمریکا علیه او، بر پاکستان تحمیل شده است. عمران ‏خان ادعا کرد که "تغییر رژیم" در اسلام‏‌آباد توسط ایالات‏‌متحده برای سرنگونی دولت او و به دلیل سیاست خارجی مستقل دولت او طراحی شده است. وی به طور علنی اعلام کرد که دولت او به این دلیل سرنگون شد که قاطعانه به سیا اجازه نداد تا حملات پهپادی علیه اهداف مورد نظر خود را در افغانستان، مانند عملیات علیه الظواهری عملی کرده و از حریم هوایی و خاک پاکستان برای این منظور استفاده کند. یک ماه پس از سرنگونی دولت عمران ‏خان "با رای عدم اعتماد مجلس پاکستان"  ایالات‏‌متحده به دنبال از سرگیری عملیات ضد تروریسم خود با همکاری پاکستان به رهبری شهباز شریف بود که در آوریل جایگزین عمران‏ خان شد. ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات‌‏متحده گفت: "ما می‌‏خواهیم در زمینه‌‏هایی که منافع متقابل با شرکای پاکستانی خود داریم، به همکاری ادامه دهیم. این شامل مبارزه با تروریسم نیز می‌‏شود". اگر چه دولت بایدن به طور علنی خواستار ادامه استفاده از پایگاه‌ها در پاکستان نبود، زیرا این درخواست در میان مردم پاکستان بسیار منفور است و دولت عمران‏ خان هم به ایالات‌‏متحده اجازه نداد که از خاک پاکستان برای حمله به اهدافی در داخل افغانستان استفاده کند، اما اگر مشخص شود که دولت فعلی به رهبری شریف در اجرای عملیاتی که الظواهری در آن ترور شد، نقش تسهیل کننده‌ای داشته (یا مشکوک به آن باشد)، بهای سنگینی را برای این کار در انتخابات سراسری برنامه ریزی شده در سال 2023 خواهد پرداخت و این کار مهر تاییدی بر روایت توطئه خارجی علیه عمران‏ خان خواهد بود.   نتیجه‏‌گیری تا زمانی که اسلام‌آباد سیاست خود را در رابطه با همکاری با ایالات‌‏متحده روشن نکند و واشنگتن جزئیات عملیاتی بیشتری را در مورد عملیات ترور الظواهری با رسانه‏‌ها به اشتراک نگذارد، گمانه‌زنی‌‏ها در مورد نقش پاکستان در عملیات ضد تروریستی ایالات‌‏متحده در داخل افغانستان پایان نخواهد یافت. ممکن است این عملیات با همکاری مخفیانه دولت پاکستان به رهبری شهباز شریف انجام شده باشد در حالی که دولت قبلی به رهبری عمران ‏خان به شدت با همکاری با آمریکا در مبارزه علیه گروه‌‏های تروریستی در افغانستان مخالف بود. حزب تحریک انصاف پاکستان (PTI)، حزب اصلی اپوزیسیون پاکستان که توسط عمران‏ خان رهبری می‏‌شود، استفاده مشکوک از حریم هوایی پاکستان برای ترور الظواهری را نیز به عنوان یک موضوع سیاسی مطرح کرده است که همچنان در گفتمان‏‌های سیاسی پاکستان ادامه خواهد داشت. همان طور که یکی دیگر از رهبران تحریک انصاف بیان کرد، "ملت می‏‌خواهد بداند که آیا ما دوباره به ابزار ایالات‌‏متحده علیه القاعده تبدیل خواهیم شد. پاسخ به این سئوال می‌‏تواند تعیین کند که آیا عمران ‏خان دوباره قدرت را در پاکستان به دست می‏‌آورد و در صورت وقوع چنین امری آیا ایالات‌‏متحده می‌‏تواند روی ادامه همکاری پاکستان در مبارزه با تروریسم حساب کند یا خیر؟  انتهای مطلب/   «این متن در راستای اطلاع رسانی و انعكاس نظرات تحليلگران و منابع مختلف منتشر شده است و انتشار آن الزاما به معنای تأیید تمامی محتوا از سوی "موسسه مطالعات راهبردی شرق" نیست.»