این نوشتار با بررسی علل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مهاجرت، بر این مهم تمرکز دارد که اقوام غیرپشتون افغانستان برای جلوگیری از مهاجرت چه راهکارهایی را پیش رو دارند.

راهکارهای افزایش تاب‌آوری اقوام غیر پشتون افغانستان برای کاهش مهاجرت

مهاجرت از افغانستان، به‌ویژه در میان اقوام غیرپشتون، پدیده‌ای چندبعدی و ساختاری است. ساختار سیاسی و اقتصادی افغانستان در دهه‌های اخیر درهم تنیده و متأثر از جنگ‌های طولانی، ضعف دولت‌سازی و شکنندگی نهادی بوده است؛ به‌گونه‌ای که بی‌ثباتی سیاسی، رقابت‌های قومی بر سر قدرت، فساد گسترده و مداخلات خارجی، ظرفیت دولت را برای ایجاد امنیت، تنظیم بازارکار و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی تضعیف کرده است.

حاشیه‌نشینی سیاسی و محرومیت اقتصادی، در میان برخی اقوام غیرپشتون، مهاجرت را از یک انتخاب اختیاری به «راهبردی برای بقا»، دستیابی به امنیت و درآمد، تبدیل کرده است. در چنین بستری، مهاجرت نه صرفاً پیامد فقر، بلکه نتیجه ساختاری دولت شکننده، نابرابری نهادی و فقدان فرصت‌های پایدار توسعه، تلقی می‌شود.

از منظر نهادگرایی و سرمایه اجتماعی، ضعف سرمایه اجتماعی و اعتماد بین‌گروهی، ظرفیت جامعه برای مدیریت بحران و بازسازی جمعی را کاهش داده و در لحظات شوک، مهاجرت را به نخستین واکنش بقا تبدیل کرده، به‌گونه‌ای که مهاجرت گسترده، تبدیل به فرآیندی تکرارشونده و ساختاری شده و پیامدهای بلندمدت آن فراتر از بحران‌های کوتاه‌مدت است.

این نوشتار با بررسی علل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مهاجرت، بر این مهم تمرکز دارد که اقوام غیرپشتون افغانستان برای جلوگیری از مهاجرت چه راهکارهایی را پیش رو دارند.

کارگروه افغانستان موسسه مطالعات راهبردی شرق