ایران شرقی/ در کشوری که دولت، چهار روز در مورد وضعیت سلامتی تنها رهبر ازبکستان پس از فروپاشی شوروی سکوت کرده بود و در نهایت و در میان ابهامات، تلویزیون دولتی ازبکستان خبر مرگ وی را تایید کرد، پیش‌بینی این که چه کسی جانشین کریم‌اف خواهد شد دشوار است.
اما در این میان، نکاتی وجود دارد که احتمال جانشینی میرضیایف، نخست وزیر فعلی در جایگاه ریاست جمهوری ازبکستان را پررنگ‌تر از بقیه گزینه‌ها نشان می‌دهد.
کارشناسان خارج از ازبکستان، میرضیایف را مدعی اصلی جانشینی کریم‌اف می‌دانند و این امر زمانی جدی‌تر شد که وی در روز 31 آگوست در برنامه یادبود استقلال کشور به جای کریم‌اف حضور یافت.
میرضیایف در روز 1 سپتامبر، یک روز قبل از اعلام دولت مبنی بر شرایط بحرانی کریم‌اف پس از سکته مغزی، به طور ناگهانی به سمرقند، زادگاه رئيس جمهور رفت. این در حالی بود که سرویس ازبک رادیو آزادی از پاکسازی خیابان‌ها و حفاری در گورستانی که در آن، مادر کریم‌اف و یکی از برادران وی به خاک سپرده شده بودند، خبر داد.
میرضیایف 58 ساله، از سال 2003 در پست نخست وزیری ازبکستان حضور داشته و طولانی ترین دوره نخست‌وزیری را در تاریخ 25 ساله استقلال ازبکستان داشته است. وی پیش از این، به عنوان فرماندار استان سمرقند (2003-2001) و فرماندار استان جیزک (2001-1996) خدمت کرده بود.
«شرف عبیدالله اف»، که در دهه 1990 سخنگوی کریم‌اف بوده است میرزایف را مردی غیرقابل پیش‌بینی و همیشه حق به جانب توصیف می‌نماید.
گزارش شده است، میرضیایف در زمان تصدی خود به عنوان فرماندار جیزک، یک کشاورز را به خاطر شکایت در مورد وضعیت استان مورد ضرب و شتم قرار داده است. عبیدالله اف به رادیو آزادی سرویس ازبک گفت که این اتفاق بیش از یک مورد بوده و افراد زیادی مجازات می‌شدند.
عبیدالله اف در جواب این سوال که میرضیایف رئیس‌جمهور «بهتر» یا «بدتر» از کریم‌اف خواهد بود، پاسخ داد که «بدتر» خواهد بود. وی همچنین اظهار داشت بعید می‌داند که میرضیایف بتواند به طور موثر ازبکستان را رهبری نماید چراکه به نظر وی، میرضیایف مانند کریم‌اف مستقل نیست.
نگرانی از جانشینی رهبری ازبکستان در خارج از کشور
آنچه در تاشکند اتفاق خواهد افتاد به دقت از سوی همسایگان این کشور و قدرت‌های منطقه‌ای مانند روسیه و چین دنبال می‌شود.
ازبکستان، بزرگترین جمعیت و دومین اقتصاد بزرگ آسیای مرکزی با صادرات گاز طبیعی، پنبه و مواد معدنی گرانبها است و با چهار کشور شوروی سابق و افغانستان هم مرز می‌باشد. برای این دولت‌ها خط سیاسی رهبر جدید ازبکستان  از اهمیت زیادی برخوردار است.
ازبکستان از مدت‌ها قبل با کشور همسایه خود، قزاقستان، که خط اقتصادی لیبرال‌تری را دنبال کرده و به طور قابل توجهی ثروتمندتر شده است، رقابت دارد. قزاقستان نیز با مسائل جانشینی رهبری مواجه است، اما تاکنون از هرگونه اظهار نظری خودداری کرده است.
همچنین تاکنون نمونه‌هایی از انتقال قدرت در منطقه وجود داشته است. صفرمراد نیازوف، دیکتاتور کشور غنی از گاز ترکمنستان، در سال 2006 درگذشت و قربانقلی بردی محمدوف، که شخصیت مشابهی داشت، جایگزین وی شد.
روسیه، با روابط تاریخی و سیاسی گسترده خود در منطقه، منافع عظیمی در اطمینان از انتقال آرام قدرت در ازبکستان دارد.
روسیه این انتقال قدرت را فرصتی را برای استقرار یک رهبر طرفدار مسکو در تاشکند می‌داند. اینطور بیان می‌شود که میرضیایف بیشتر طرفدار روسیه است، اما بعید است که یک رهبر ازبک از برقراری موازنه میان غرب، چین و روسیه به طور قابل ملاحظه‌ای تغییر موضع دهد.
پتانسیلی برای خونریزی
هر چند گزارش‌ها از تاشکند حاکی از آرامش کنونی می‌باشد، با این وجود هراس از بروز خشونت در این انتقال قدرت وجود دارد.
برخی کارشناسان بر این باورند رهبر جدید اربکستان با اپوزوسیون پنهانی مواجه است و ممکن است در مقابله با ناآرامی‌های عمومی با سرکوب گسترده واکنش نشان دهد.
ازبکستان دارای سابقه خشونت و خونریزی است. یازده سال قبل، سربازان در یک تظاهرات ضد دولتی در شهر جنوبی اندیجان بر روی مردم آتش گشودند و بیش از هزار نفر در این واقعه کشته شدند.
این نگرانی‌ها با تهدید اسلامی آشکار بیشتر شده است. آمار دقیقی در دست نیست، اما صدها نفر از مردم ازبک (شاید بیش از 2500 نفر) برای پیوستن به داعش به سوریه رفته‌اند. علاوه بر این، جنبش اسلامی ازبکستان نیز امید به ایجاد خلافت در منطقه دارد و با طالبان و داعش متحد شده است.
برخی تحلیلگران معتقدند که در مورد خطر اسلامگرایی بزرگنمایی شده است. با این وجود، نشانه‌هایی مبنی بر افزایش نارضایتی اجتماعی بر اثر رکود اقتصادی وجود دارد. گزارش‌های تایید نشده نشان می‌دهد که تظاهراتی به خاطر دستمزدهای معوقه صورت گرفته است.
از سوی دیگر، بیش از 2 میلیون ازبک در روسیه کار می‌کنند، که با بحران مالی مواجه هستند. درآمد مهاجران کار به روسیه که یک منبع درآمد اصلی برای ازبکستان به شمار می‌آید، به شدت کاهش یافته است.
همچنین عامل دیگر نگرانی برای ازبکستان این است که بسیاری از مهاجران در حال برگشتن به کشور خود هستند و کار زیادی برای آن‌ها وجود ندارد و با توجه به افزایش جمعیت، جوانان زیادی در کشور بیکار هستند.
به زعم برخی کارشناسان، این جانشینی نمی‌توانست در زمانی بدتر از شرایط فعلی برای ازبکستان اتفاق بیفتد.